MEME AĞRISI

Hazırlayanlar : Doç.Dr.Sedat Yıldırım

Meme ağrısı en sık görülen meme hastalığıdır. Kadınların yaklaşık yarısından fazlasında meme ağrısı şikâyeti olmakta ve bunlarında beşte birinde de günlük yaşamını etkileyen meme ağrıları olmaktadır. Toplumumuzda meme kanseri ile duyarlılıkta artışın olması ve bazen de meme ağrılarının meme kanserinin bir işareti olması nedeniyle meme ağrıları nedeniyle tedavi almak isteyen hasta sayısında artma görülmektedir. Bu nedenle bu hastaların tedavileri daha fazla önem arz etmekte ve tedavide kullanılan ilaçların yan etkileri ile faydaları arasında bir denge oluşturarak hastalar meme hastalıkları ile ilgilenen hekimler tarafından tedavi edilmelidirler. Bu tedaviler ile hastaların % 90 gibi büyük kısmı tedavi edilebilmektedir. Meme kanserlerinin çok az bir kısmında (%1-2) meme ağrısı şikâyetine neden olmaktadır. Meme kanserinin en sık görülen bulguları memede kitle, şekil bozukluğu, meme başından kanlı akıntı ve meme başının içeri doğru çekilmesidir.

Meme ağrısı olan hastalar nasıl değerlendirilir?

Ağrının şiddeti, derecesi ve adet dönemleri ile olan ilişkisi belirlenerek ağrının türü belirlenir.

Adet döneminden 4-5 gün önce olan hafif şiddetteki ağrıları normal olarak değerlendirmeliyiz.

Eğer ağrı nedeniyle kişinin uyku düzeni bozuluyor, iş düzeni aksıyor ve cinsel hayatında sorunlar oluşturuyor ise hastalığı şiddetli olarak yorumlamak gerekmektedir.

Ağrıların ortaya çıktığı zaman çevresinde diyette bir değişlik olup olmadığı, yeni ilaçların kullanılıp kullanılmadığı, kalp ilaçlarının(digoksin, cimetidine) alınıp alınmadığı, son zamanlarda yeni bir stresin olup olmadığı mutlaka değerlendirilmelidir. Çünkü bu değişklikler meme ağrılarına neden olabilmektedir.

Bazen meme haricinde olan bazı rahatsızlıklarda meme ağrısı gibi bulgu verebilmektedir. Bu nedenle hastalarda omuz problemlerinin, boyun fıtıklarının, kalp hastalıklarının, akciğer hastalıklarının, mide fıtıklarının, kostakondral eklem problemleri, safra kesesi taşlarının olup olmadığı da değerlendirilmelidir.

Meme ağrıları çeşitleri nelerdir?

Meme ağrıları adet dönemlerinde(Siklik) ortaya çıkabileceği gibi adet dönemlerinden bağımsız olarak adet siklusunun(Nonsiklik) herhangi bir zamanındada görülebilir. Adet dönemlerinde ortaya çıkan meme ağrıları tedavilere daha iyi yanıt verebilmektedir.

Ağrıların büyük bir kısmı( ¾ ü) siklik ağrılardır ve memede yanıcı ve batıcı tarzda ağrı olur. Ağrı bir memede daha fazla olabileceği gibi kola omuza ve koltuk altına doğru yayılabilmektedir. Hastaların yarısında menopozla birlikte bu ağrılar kaybolmaktadır.

Nonsiklik ağrılar daha az görülür ve 40lı yaşlarda daha sık görülmektedir. Adet dönmelerinden bağımsız olarak herhangi bir zamanda ortaya çıkabilmektedir. Genellikle tek taraflıdır. Tedavileri daha zordur. Herhangi bir sebep olmadan da ağrıda şiddetlenme olmaktadır.

Meme ağrısı olan kişilere hangi görüntüleme yöntemleri yapılır?

Meme ağrısı nedeniyle müracaat eden hastalar eğer meme kanseri için yüksek risk taşımıyor ve 40 yaşın altında ise meme ağrına neden olabilecek meme kisti, fibroadenom gibi rahatsızlıkları tanımlayabilmek için meme ultrasonografisi yapılmalıdır. Hasta eğer 40 yaşın üzerinde ise hem ağrısı hem de meme kanseri taraması için ultrasonografiye ek olarak mamografi tetkiki yapılabilmektedir.

Meme ağrısının normal olduğu durumlar nelerdir?

Hormonlarda olan bazı değişiklikler neticesinde meme dokusunda hassasiyet ve ağrı olabilir. Bu durumlar;

Adet dönemleri

Hamilelik, özellikle ilk üç ay

Ergenlik dönemi

Emzirme dönemi

Memede fibrokistik değişiklikler

Meme iltihaplanması

Premenstrual sendrom

Alkolizm

Meme ağrıları nasıl oluşur?

Meme dokusunda bulan epitelyum hücreleri ve bu hücrelerin arasını dolduran doku hayat boyunca hormonların ve hormon dışı bazı faktörlerin etkisinde kalmaktadır. Bu etki sürecinde meme dokusunda bazı rahatsızlılar ortaya çıkmaktadır. (fibrokitik hastalık, kist, fibroadenom, fibrozis, periduktal inflamasyon gibi). Fibrokistik değişiklikler, memenin hormonal uyarılara verdiği normal bir yanıttır ve kanser riski taşımaz.

Hormonların etkisi

Üreme çağında ortaya çıkan hormonlar direk olarak meme hücrelerini etkileyerek meme ağrılarına neden olabilmektedir. Östrojen hormonundaki fazlalık, progesteron hormon eksikliği, vücutta östrojen prolaktin hormon dengesindeki bozukluk, hücrelerin hormonlara duyarlılığındaki değişiklikler, androjen hormon eksikliği, fazla prolaktin hormon salınması, hipofiz, yumurtalık steroit yolundaki aksaklıklar gibi birçok faktör meme hücrelerini etkileyerek meme ağrılarına neden olabilmektedir.

Hormon dışı etkiler

Kafein alımı kanda prolaktini insülin, kortikosteron gibi hormonların salınımı artırırken, tiroit hormon salınımını azaltmaktadır. Kahve, kakao, çay gibi içeceklerde bulunan metilksantin maddesi meme hücrelerinde çoğalmaya ve hassalaşmasına neden olmaktadır. Ayrıca metilksantin, nikotin ve tyramine gibi maddeler katekolomin gibi maddelerin salınımını artırmaktadırlar. Bu hormonların salınımıda meme ağrısı oluşumunda etkili olabilmektedir. Bir diğer önemli madde ise aşırı yağlı beslenme sonucu yağ alımında artışlarda vücutta hormon seviyeleri artırmakta ve meme ağrılarına neden olmaktadır. Özellikle doymuş yağlar ile beslenme neticesinde meme ağrılarında artma görülmektedir. Bu nedenle esssential yağ asit yönünden zengin olan çuha çiçeği yağının8Evening primrose oil) düzenli olarak alınması doymuş yağ oran seviyesini düşürerek meme ağrılarının azalmasına neden olabilmektedir.

Meme ağrısı tedavisi nasıl yapılır?

Meme ağrısının tek ve kesin bir nedeni bilinmediğinden tek bir tedavisi yoktur. Bununla birlikte hastaların % 20sinde hiçbir tedavi almadan da kendiliğinden iyileşebilmektedir. Meme ağrısının tedavisinde ilaçlar kullanılabileceği gibi yaşam stillerinde ve diyet alışkanlıklarında yapılacak basit birkaç değişikliklide bu hastalık tedavi edilebilmektedir.

BESLENME TEDAVİLERİ

Metilksantinin içerikli gıda alımının azaltılması

Metilksantin kafein, theophylline ve theobromine isimli kimyasal maddelerdir. Bu maddeler kahve, çay, çikolata, kolalı içeceklerde bulunmaktadır. Meme ağrısı olan kadınlar eğer bu maddeleri diyetlerinden çıkardıkları takdirde % 50 den fazla bir oranda meme ağrısından kurtulabilmektedir.

Az yağlı diyet

Çuha çiçeği yağı (evening primrose oil) gamma linolenic asit alımı

Bunlardan günde 1000mg alınması neticesinde 2 aylık bir süreç sonunda meme ağrılarından kurtulabilmektedir. Bu ilaç ağrı kesiciler gibi alındıkları anda etki göstermemektedirler. İlacın etkisi alımından 2 ay sonra fayda göstermektedir. Bu tedavi tamamen doğal bir tedavi yöntemidir. Bazen ilaç alımına bağlı hazımsızlık ve mide bulantıları gibi yan etkilet görülebilmektedir.

İyot alımı(iyotlu tuz kullanımı)

ENDOKRİN TEDAVİLER

Meme ağrısının sebebinin hormonlara bağlı olduğunu karar vermeden bu tedavilere başlanmamalıdır. Bu ilaçların etkinliği yüksek olmakla birlikte yan etkileri diğer tedavi yöntemlerine göre daha fazladır. Mutlaka bir doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Testesteron

Danazol

Gestrinone

LHRH analogları

Tiroit hormonları

DİĞER TEDAVİLER

Bromokriptin

Prolaktin hormonu yüksekliğine bağlı meme ağrısı olan kadınlarda hormon seviyesini azaltarak meme ağrısını tedavi etmektedir.

Ağrı kesiciler

Ağızdan alınan veya meme dokusuna sürülerek kullanılan ağrı kesiciler büyük oranda geçici ve daha az oranda da kalıcı tedavi sağlamaktadır.

Psikiyatrik tedaviler

ETKİSİZ TEDAVİLER

İdrar söktürücüler

Progesteron hormonu

Vitaminler